Een tunnel, een treinramp en een broodje tortilla
Soms komen we op een plek terecht waarvan we vooraf eigenlijk niet weten wat we gaan vinden. Een oud spoor. Een tunnel. Een viaduct. Meer verwachtten we hier eigenlijk niet.
Maar terwijl we het oude spoor volgen, ontdekken we dat hier veel meer is gebeurd. Dit is het verhaal van een spoorlijn door de bergen. Van een treinongeluk hoog boven een ravijn. En van een broodje tortilla… waarin de dood verborgen zat.
In het kort
- 📍Tunnel en viaduct van Arquijas, bij Zúñiga (Navarra)
- 🚂Voormalig tracé van de Ferrocarril Vasco-Navarro
- 🕳️Tunnel van 1.415 meter, dwars door de berg
- 🌉Stenen viaduct met negen bogen
- 🚲Nu een vía verde om te wandelen en te fietsen
- 🚐Te combineren met de camperplaats in Ancín
🚂 Een spoorlijn door de bergen
We zijn in Navarra, op het voormalige traject van de Ferrocarril Vasco-Navarro. Een spoorlijn die Estella met Vitoria verbond. Bijna honderd jaar geleden reden hier elektrische treinen.
Mensen gingen ermee naar hun werk of naar de markt. Ook landbouwproducten en goederen uit de industrie werden over deze lijn vervoerd. Voor de dorpen in deze omgeving was het een belangrijke verbinding. Maar eerst moesten de bouwers een groot probleem overwinnen: de bergen.
🕳️ De Tunnel van Arquijas
Voor ons ligt de Tunnel van Arquijas. Maar liefst 1.415 meter lang. In de jaren twintig baanden arbeiders zich hier een weg dwars door de berg. En ze groeven niet alleen vanaf beide uiteinden: op ongeveer vierhonderd meter van een van de tunnelmonden werd een verticale schacht gemaakt, vijfentwintig meter recht naar beneden.
De berg bestond uit sterk gespleten kalksteen. Daarom kreeg de tunnel een zwaar betonnen gewelf, op sommige plaatsen anderhalve meter dik. Alleen deze tunnel kostte bijna 1,85 miljoen peseta. In 1927 gingen de treinen hier rijden.
🌉 Het viaduct en de ramp van 1939
Als we het oude spoor verder volgen, komen we bij het Viaduct van Arquijas. Negen grote stenen bogen, bijna 157 meter lang en op het hoogste punt ongeveer 27,5 meter boven de grond.
Maar op 28 oktober 1939 gebeurde hier iets verschrikkelijks. Een passagierstrein en een goederentrein kwamen juist hier, op het viaduct, frontaal met elkaar in botsing. Eén van de machinisten overleefde het ongeluk niet. Als je hier nu staat, is daar bijna niets meer van te zien. Alleen het viaduct is gebleven.
🥪 De dood in het broodje tortilla
Vlakbij stond een gebouw voor de arbeiders die de spoorlijn onderhielden. Hier werkte spoorwegarbeider Jesús Fernández de Quincoces. In 1948 ging hij zoals gewoonlijk naar zijn werk, met een broodje tortilla dat zijn vrouw, Visitación Calzada, voor hem had klaargemaakt. Maar in dat broodje zat arsenicum. Een dodelijke hoeveelheid.
Ondertussen bleef El Trenico rijden. Maar er kwamen betere wegen, meer auto's en bussen, en vrachtwagens namen het goederenvervoer over. Op 31 december 1967 reed hier de laatste trein. Daarna verdwenen de rails en de bovenleiding, en de tunnel werd stil.
Want achter iedere horizon ligt niet alleen een nieuwe plek.
Soms ligt er ook een verhaal dat bijna vergeten was.
En dit oude spoor bleek er zelfs meerdere te verbergen.
Wat het voor ons betekende
Wij kwamen hier eigenlijk alleen voor een oude tunnel. Maar uiteindelijk volgden we een spoor door meer dan veertig jaar geschiedenis. Een spoor van ambitie. Van een ramp. Van een moord. En uiteindelijk… van stilte.
Het bijzondere is dat juist de grootste bouwwerken zijn blijven staan. De tunnel die arbeiders door de berg groeven. Het viaduct waarop twee treinen tegen elkaar botsten. En de gebouwen waar mensen ooit woonden en werkten. De treinen zijn verdwenen, maar hun verhalen niet.
💡 Onze tip
De tunnel is verlicht, maar neem toch een zaklamp en een extra laagje kleding mee: binnen is het vochtig en koel. Lees onderweg de informatieborden, want juist daar vind je de verhalen achter het spoor.
Zelf bezoeken
Túnel de Arquijas
Vía Verde del Vasco-Navarro
31284 Zúñiga
Navarra
Spanje 🇪🇸
GPS: 42.67830, -2.27420